U bevindt zich hier:

Proefdruk manifest

Oproep politici

Taaldossiers onderwijskrant

O-zonberichten

Inclusie-petitie

O-zon manifest

Onderwijskrant 151

Zoeken naar:

Algemeen:

Startpagina

Contact

Colofon

Meester, het mag weer! Ontscholing=onderbenutting van talenten.

Het zijn precies die landen die meer ‘gewoon’ (traditioneel) lesgeven die veruit het best scoren in internationaal vergelijkend onderzoek: Finland, Vlaanderen, Japan … In het decemberrapport van de Nederlandse Onderwijsraad lezen we dat  als gevolg van ondoordachte vernieuwingen het onderwijsniveau al sterk gedaald is. In het hoger onderwijs worden overal bijspijkercursussen ingericht. Het Sociaal en Cultureel Planbureau schreef in 2004 dat “de onderwijskwaliteit vooral gebaat zou zijn met een hogere waardering van het gewone lesgeven en met een meer prestatiegerichte mentaliteit’. De ontscholing leidt tot onderbenutting van de talenten; ze remt dus de ontvoogding af. De zwakkere leerlingen zijn hier het meest de dupe van. Ontscholing is in die zin te bestempelen als ‘discriminerend’ (anti-GOK) en als ‘conservatief’ & ‘anti-verlichtingsdenken’. 

Vlaanderen is Nederland niet, maar ook het Vlaams onderwijs wordt al vele jaren geteisterd door een ontscholings- en omwentelingsrage, aangewakkerd door nieuwlichters en beleidsmensen.
Uit de honderden reacties binnen het recente Vlaamse ‘kennisdebat’ blijkt dat 80 à 95 % van de respondenten die mening is toegedaan. Ook prof. Elchardus stelt: “Ik vind dat de meester, leraar, professor het beter zou moeten weten dan de leerlingen. Dit soort brutaal geformuleerde helderheid kon in het door Hullebus aangetrokken debat meteen worden opgetekend ”(Knack, 3.12.06). Toch blijven topambtenaren, inspecteurs en GOK-steunpunten nog steeds opteren voor het sterk reduceren van het ‘gewone’ lesgeven.

De Leuvense onderwijskundige Bieke De Fraine schrijft: "In klassen met een meer prestatiegericht klimaat behalen leerlingen niet alleen betere resultaten, hun welbevinden is ook hoger dan in klassen die weinig prestatiegericht zijn. … Het is mogelijk én wenselijk om een omgeving te creëren waarin leerlingen cognitief uitgedaagd worden én tegelijk het gevoel hebben dat ze 'erbij' horen. Kenmerken van een prestatiegericht klimaat zijn: "een hoge effectieve leertijd en een uitdagend curriculum. In prestatiegerichte klassen en scholen worden vaak overhoringen en huistaken gegeven. De doelstellingen zijn er duidelijk en de leerkrachten hebben hoge verwachtingen ten aanzien van de prestaties van hun leerlingen. De term 'prestatiegerichtheid' heeft jammer genoeg in de oren van veel mensen een negatieve bijklank. Vanuit die zienswijze legden sommigen een zodanig sterke nadruk op het zich goed voelen op school, dat het aspect 'leren' naar de achtergrond verdween.”

De meeste leerkrachten willen vernieuwen in continuïteit –met behoud van oude waarden. De cultuuroverdracht en de prestatiegerichtheid stonden de voorbije jaren echter voortdurend onder verdenking. Op 1 september 2001 verkondigde minister Vanderpoorten zelfs dat de leraar voortaan niet langer vooraan mocht staan in klas en dat kennisoverdracht en leerplannen voorbijgestreefd waren. Minister Vandenbroucke hecht gelukkig meer belang aan leerprestaties. De belangrijkste begrippen binnen de schoolgrammatica worden steeds meer door alternatieve (ontscholende) termen verdrongen/vervangen: ‘kennis centraal’ door ‘leerling centraal’, onderwijzen door leren, meester door begeleider (coach), ‘leerling’ door ‘lerende’ of ‘kind’, sturing door de leerkracht door zelfsturing of zelfregulering, cultuuroverdracht door zelfconstructie van allerpersoonlijkste kennis, hoge eisen stellen door knuffelen, diepgaande reflectie door ‘learning by doing’, e-ducatie (uitleiden uit ego-wereldje) door ego-gerichte zelfontplooiing; leerschool door leefschool, leerinhoud door competenties, leren door ‘leren leren’, school door leer- of studiehuis, belangstelling wekken voor brede cultuur door leren vanuit betrokkenheid op eigen verlangens, gezag door permanent onderhandelen, basiskennis verwerven door kennis kunnen opzoeken, lesgeven door omgaan met de leerlingen, leren en presteren door zich goed voelen op school. De weerstand tegen de ontscholingsdruk is in Vlaanderen wel groter dan in veel andere landen. Via het bijvoorbeeld schrappen van de jaarklas in het decreet basisonderwijs wou het doorhollingsbeleid het werken met jaarklassen en de directe groepsinstructie tegengaan, maar 99 % van de scholen en de leerkrachten blijft opteren voor de traditionele jaarklassen en voor voldoende groepsinstructie en samen optrekken van de leerlingen.

Om het op dreef gekomen debat te voeden en te verdiepen hebben Marc Hullebus, Raf Feys en Pieter Van Biervliet onlangs de vereniging O-ZON (Onderwijs Zonder ONtscholing) opgericht en de website www.o-zon.be. We voeren onze actie onder het motto: ‘Meester, het mag weer.’ De leraar moet opnieuw de kans krijgen om meesterlijk en interactief  klas te houden en les te geven - zonder ontscholingsdruk vanwege inspectie e.d. We verbinden dit motto met de stelling: “Ontscholing=onderbenutting van talenten.” Met een knipoog naar minister Vdb voegen we eraan toe: ‘ontscholing= zwak voor de sterkere leerlingen, zwakst voor de zwaksten’. Ook de overheid en veel beleidsadviseurs stimuleerden de voorbije 15 jaar de ontscholing. We vragen minister Vdb om de sluipende ontscholing te stoppen i.p.v. ze te stimuleren. In de maand maart-april plant 0-ZON een symposium over deze thematiek. Op de o-zon-website kunt u al 200 pagina’s teksten over dit thema lezen, samen met reacties van politici en recente o-zon-berichten. U kunt er ook uw opvattingen kwijt.

Raf Feys en Marc Hullebus (namens o-zon).